EdPG

Wat vroeger dan anders komen op zaterdag 13 mei zo’n zestien Du Perronianen bijeen in de Rode Zaal van het Letterkundig Museum in Den Haag. Buiten schijnt de zon, binnen buigt men zich over twee vrienden van Du Perron: Simon Vestdijk en André Malraux.

De eerste spreker is Wim Hazeu, biograaf van Vestdijk (2005) en eerder van o.a. Slauerhoff, over ‘Vestdijk en zijn mentor Du Perron’. Eerst klinkt de krachtige stem van Vestdijk die twee ‘Harlingse’ gedichten voordraagt, Zelfkant en Onderbroken wandeling. Du Perron en Vestdijk waren bevriend vanaf 1932, maar evenwichtig was de vriendschap niet. Du Perron was in het begin Vestdijks mentor in de literatuur. Voor Vestdijk, die weinig vrienden had, bleef hij als vriend heel belangrijk. De vriendschap van Du Perron voor Vestdijk was minder constant, wel hechtte hij aan Vestdijks literaire oordeel, bijv. over het manuscript van Het land van herkomst. Aanvankelijk kon Vestdijk in Forum en elders publiceren dankzij Du Perron, later kreeg Vestdijk functies waardoor hij werk van Du Perron kon plaatsen. Ook bij het adviseren en redigeren van elkaars werk deed zich deze ontwikkeling voor: eerst redigeerde Du Perron het werk van Vestdijk, later waren de rollen omgekeerd. Vestdijk heeft Du Perron in beeldende beschrijvingen geportretteerd. Na diens plotselinge dood in 1940 droeg Vestdijk Rumeiland (1940) aan hem op. In 1941 schreef hij een inleiding bij Parlando van Du Perron. Aan de hand van mooie citaten schetst Hazeu het contact dat Vestdijk en Du Perron hadden: intensief, levendig, niet zonder kritiek of irritatie, wel zeer betrokken bij elkaars literaire activiteiten.

Een heel andere vriendschap was die tussen André Malraux en Du Perron, aan wie al op 15 november in Parijs een mini-colloquium is gewijd. Kees Snoek spreekt over ‘Malraux en Du Perron tussen Europa en Azië’ en wijst op de uitdaging die het Oosten had voor Malraux en het Westen voor Du Perron.

Du Perron kwam pas in 1919 naar Europa, waar hij een vreemdeling was en met zijn ouders in koloniale sfeer leefde. In Parijs leerde hij Malraux kennen, die gegrepen was door het oriëntalisme, mede dankzij bezoeken als kind aan Musée Guimet. De mythomane Malraux reisde al jong naar Indochina, waar hij allerlei avonturen beleefde. Hij wilde de geschiedenis transformeren door revolutionaire actie, waarbij hij het Oosten als passief zag en het Westen als actief. De vrienden deelden hun non-conformisme, de smaak voor avontuur en een obsessie met de dood. Beiden bewonderden bij voorbeeld Mayréna, een Fransman die enkele jaren koning was van de Sedangs, in het achterland van de Moïs in Indochina. In literair opzicht inspireerden ze elkaar. Malraux droeg zijn roman La condition humaine op aan Du Perron, terwijl de politieke discussies met Malraux een belangrijk element zijn in Du Perrons Het land van herkomst. De vrienden zagen elkaar voor het laatst in 1936. Du Perron ging toen terug naar Indië. Daar merkte hij al snel dat hij er niet meer thuishoorde. Hij vond dat het land aan de Indonesiërs toebehoorde, maar zag geen politieke rol voor zichzelf. Zijn fascinatie voor Indië was over. In 1939 keerde hij dan ook terug naar Europa, waar hij in mei 1940 overleed. Malraux schreef na 1945 een inleiding op een Franse vertaling van een brief van Du Perron uit 1939, waarin deze aan Sjahrir zijn positie ten opzichte van Indië had geformuleerd. De politieke activist Malraux legde daarbij de nadruk op het antikolonialisme van Du Perron: dit onderwerp stond op dat moment hoog op de politieke agenda.

Na een korte discussie over de merkwaardige figuur Malraux die ten slotte in het Pantheon met alle eer is herbegraven, schenkt EDPG-sommelier Manu van der Aa de Du Perronianen een mooi glas wijn. Er worden Vestdijk-biografieën gekocht en er wordt nagepraat: over Du Perron, literatuur en vriendschap.
Corinna van Schendel

Het vorige jaarverslag dateert van 22 april 2005. Op 2 maart van dat jaar werd de biografie van Du Perron ten doop gehouden tijdens een bijeenkomst in De Balie, georganiseerd door de Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam (SLAA) in samenwerking met Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar. Voor Nijgh & Van Ditmar nam redacteur Jasper Henderson de honneurs waar. Alain du Perron nam het eerste exemplaar in ontvangst dat aan hem en zijn vrouw Betje is opgedragen en sprak een kort dankwoord uit. Hierna kwamen de volgende sprekers aan het woord: Kees Snoek, Manu van der Aa, Max Nord, Cees Fasseur en Elsbeth Etty. De voordrachten werden verlevendigd door de projectie van foto’s uit het rijke Du Perron-archief van Alain. Ondanks de hevige sneeuwval die dag was de grote zaal van De Balie vrijwel volledig gevuld.

Uw voorzitter voelt zich enigszins verlegen met dit jaarverslag, dat gemakkelijk het karakter kan aannemen van een oratio pro domo. Er zijn over de biografie meer dan twintig recensies verschenen, waaronder zeer lovende, maar ook zeurderige: waarom zoveel bladzijden toegemeten aan Du Perron? Sommige recensenten bereden hun stokpaardjes. Het mooiste geschenk voor de biograaf was het oordeel van Maarten ’t Hart in Vrij Nederland (december 2005), die de biografie van Du Perron het indrukwekkendste boek van 2005 vond, gevolgd door de biografie van Vestdijk.

Het land van herkomst werd later in het jaar voor de NRC-leeskring besproken. Er werden vier artikelen aan gewijd, waarvan één positief, twee zuinig van toonzetting en één uitgesproken negatief. Uit de lezersreacties op het boek en de artikelen bleek dat sommigen wat met Du Perron hebben, terwijl anderen niet door zijn hoofdwerk héén konden komen. In de snelle, zappende tijd waarin we leven zijn uitgesponnen levensverhalen niet aan iedereen besteed. Overigens voorziet de biograaf dat hij over enkele jaren een gecondenseerde versie van zijn biografie zal schrijven, vooral met het oog op een Franse vertaling ervan maar ook om de postmoderne lezer te gerieven.

Naar aanleiding van de verschijning van de biografie ben ik opgetreden in vier interviews voor de radio (TROS Nieuwsshow, Drechtsteden radio, VRT Radio 1 (‘Gulliver’) en VRT Radio Klara) en in één forumgesprek voor de radio (Studio Desmet, ‘De Knetterende Letteren’). De biografie werd gunstig besproken in het radioprogramma van Aukje Holtrop. De interviews zijn te beluisteren op de website HYPERLINK "http://www.deletterenspreken.nl" www.deletterenspreken.nl (onder Dossiers: Eddy du Perron).

In 2005 heb ik elf lezingen gehouden over Du Perron, vooral in boekhandels. Aan drie van deze lezingen was ook een interview met de biograaf gekoppeld, met als interviewers Hans Renders (in Groningen), Vilan van de Loo (in het Indisch Huis in Den Haag) en Ronald Spoor (in boekhandel Buddenbrooks in Den Haag). In november heeft mijn vakgroep, het Département d’Études Néerlandaises aan de Sorbonne, in samenwerking met het Institut Néerlandais, de Association Amitiés Internationales André Malraux en de Association franco-indonésienne “Pasar Malam” een mini-colloquium georganiseerd dat was gewijd aan Du Perron en Malraux: “Tentation de l’Occident, tentation de l’Orient : Malraux et Du Perron, deux amis, deux auteurs dans l’entre-deux-guerres.” Er waren vier sprekers, van wie er één wegens ziekte verstek moest laten gaan. Maar we hopen alle lezingen t.z.t. te kunnen publiceren in het tijdschrift Présence d’André Malraux. Uit onze kring heeft Paul Voorhoeve het colloquium bijgewoond.

Een tweede hoogtepunt van 2005 was de publicatie, door het E. du Perron Genootschap, van Het leven is wellicht een farce. Geschreven boekopdrachten van E. du Perron. Dit smakelijk vormgegeven boekje, waarvoor Wim Hartman zich veel moeite heeft gegeven, is een onverwacht verkoopsucces geworden. In november droeg Wim, die vanaf de oprichting van ons genootschap penningmeester is geweest, zijn taak over aan Ad Rigters.

Door alle voor Du Perron gegenereerde aandacht is ons ledental licht gestegen. De basis is hetzelfde gebleven. Op 23 april 2005 vond de voorjaarsbijeenkomst plaats in Het Indisch Huis te Den Haag, met een lezing van de biograaf over Du Perron en Indië en een interview door Vilan van de Loo. De najaarsbijeenkomst werd op 5 november in het Letterkundig Museum gehouden, met lezingen van Cees Willemsen over ‘Du Perron en de Russen’ en van Radboud van Steenhardt Carré over ‘Uren met Dirk Coster, de Prisma-discussie, en de relatie met het beginselprogramma van Forum’.

Bezinning op de toekomst blijft evenwel geboden. Wij zullen niet verzaken aan onze taak om Du Perron meer bekendheid te geven. Door alle drukte rond de biografie is er geen tijd geweest voor overleg met geïnteresseerden over de Interbellum Cultuur Club. Voor de uitstraling van de naam Du Perron meent het bestuur er goed aan te doen contact op te nemen met de jury van de E. du Perron prijs, die sinds 1986 door de Universiteit van Tilburg en de Gemeente Tilburg wordt toegekend. We streven ernaar een gezamenlijke activiteit te organiseren, waarvoor ook de winnaars van de E. du Perron prijs zullen worden uitgenodigd.
Rest mij te zeggen dat de reeks Cahiers voor een lezer, waarvan u straks het 23ste nummer in ontvangst kunt nemen, gestaag groeit, dankzij de inzet van redactie en helpers, van wie ik vooral wil noemen Hilde van Looveren en haar moeder.
Kees Snoek, mei 2006

- André Malraux, Het menselijk tekort; [vert. uit het Frans door E. du Perron], 8e herz. dr., Amsterdam: Wereldbibliotheek, 2005. 277 p. NB Druk 1 t/m 7 (=1934 t/m 1956): Wereldbibliotheek; 8e t/m 13e dr. werden uitgegeven door andere uitgevers (Spectrum, Contact, Bakker); Wereldbibliotheek heeft "8e dr." vermeld, daar zij de 8e herz. dr. (=van Spectrum) en de 9e t/m 13e dr. (Contact, Bakker) 'verwaarlozen'.

Sinds het verschijnen van Kees Snoek, E. du Perron, het leven van een smalle mens op 3 maart jl. is in verschillende kranten en tijdschriften en op de radio aandacht besteed aan de Du Perron-biografie. Hieronder het 2e vervolg van besprekingen. De voorgaande besprekingen kunt u vinden in Nieuwsbrief Oktober 2005, nr.4 en Nieuwsbrief maart 2006, nr. 1

Besprekingen:
[rectificaties]
- Frank Okker, ‘Kees Snoek, E. du Perron; het leven van een smalle mens’. In: Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde (KITLV) dl. 16(2005) nr. 4, p. 546-549.
- Hans Anten, ‘Kees Snoek, E. du Perron; het leven van een smalle mens’. In: Nederlandse letterkunde jrg. 10(2005) nr. 2, p. 157-159.

ontwerp WAMdesign amsterdam