EdPG Beschouwingen

De schrijver E. (Eddy) du Perron werd op 2 november 1899 geboren in een oud-Indisch herenhuis in Meester Cornelis, een voorstadje van Batavia. Hij stierf op 14 mei 1940 in het Noord-Hollandse plaatsje Bergen aan een hartaanval. Zijn leven speelde zich af in wat hij zelf ironisch noemde ‘een grootse tijd’, dat wil zeggen een overgangstijd waarin extreme ideologieën met elkaar botsten en een grote oorlog – de ‘wereldbrand’ – niet te vermijden viel. Du Perron was geboren in de bevoorrechte klasse van het koloniale patriciaat, maar vanaf de jaren tien werden de koloniale machthebbers geconfronteerd met een groeiend onafhankelijkheidsbesef van Indonesische nationalisten. Du Perron maakte het begin daarvan mee, maar in 1921 emigreerde hij met zijn ouders naar Europa, waar hij een heel ander leven tegemoet ging. Zijn ouders betrokken een huurwoning in Brussel en later, in 1926, een kasteeltje in het Waals-Brabantse plaatsje Chaumont-Gistoux.

In Europa kwam Du Perrons schrijverschap tot volle bloei. In de jaren twintig schreef hij voornamelijk gedichten en korte verhalen in groteske trant. Du Perrons verzen worden gekenmerkt door cynisme, een nonchalante toon en een sterk persoonlijk taalgebruik die doen denken aan het ongepolijste werk van Tristan Corbière. Du Perron deed aanvankelijk vooral van zich spreken als literair criticus, die voortdurend onopgesmukt zichzelf durfde te zijn en lak had aan reputaties en de publieke opinie. Met Menno ter Braak leidde hij het invloedrijke literaire tijdschrift Forum. Hij was een hartstochtelijk lezer voor wie het lezen van literatuur een ontmoeting inhield met een persoonlijkheid. Als non-conformist was hij allergisch voor humbug en mooie vormen, die hij in zijn kritieken te kijk zette.

Zijn antiburgerlijke houding vormde de basis voor zijn ontwikkeling als intellectueel die de ideologieën van zijn tijd trachtte te verstaan zonder zijn kritische afstand af te leggen. Hij werd hierin gestimuleerd door zijn omgang met geëngageerde vrienden zoals André Malraux. Deze ontwikkeling heeft ook geresulteerd in zijn afkeer van de koloniale geest, die prachtig tot uitdrukking komt in zijn Indies memorandum, geschreven in de jaren 1936-1939 toen hij terug was in zijn geboorteland. Maar Du Perron blijft vooral van belang als auteur van de autobiografische roman Het land van herkomst (1935), een roman met verschillende verhaalniveaus die de critici tot op de dag van vandaag bezighoudt. De roman is gebouwd op de dualiteit Indië-Europa, waarin de omstandigheden en de vrije persoonlijkheid als kracht en tegenkracht figureren. Het is een rijkgeschakeerde roman die kleur krijgt door talloze motieven: heroïsme en wreedheid, mystiek, afkeer van de politiek, loyaliteit en oprechtheid, vriendschap en huwelijkstrouw, jaloezie, het scheppen van een eigen personage en het spelen van een rol, cynische verachting voor de burger en de romantische ‘jacht op de Ene’.

ontwerp WAMdesign amsterdam