Beschouwingen


Kees Snoek, E. Du Perrongenootschap (Clubpagina)
[In: Inkt! de glossy voor liefhebbers van lezen, september 2009, nr. 3, p. 47]

De schrijver E. (Eddy) du Perron werd op 2 november 1899 geboren in een oud-Indisch herenhuis in Meester Cornelis, een voorstadje van Batavia. Hij stierf op 14 mei 1940 in het Noord-Hollandse plaatsje Bergen aan een hartaanval. Zijn leven speelde zich af in wat hij zelf ironisch noemde ‘een grootse tijd’, dat wil zeggen een overgangstijd waarin extreme ideologieën met elkaar botsten en een grote oorlog – de ‘wereldbrand’ – niet te vermijden viel. Du Perron was geboren in de bevoorrechte klasse van het koloniale patriciaat, maar vanaf de jaren tien werden de koloniale machthebbers geconfronteerd met een groeiend onafhankelijkheidsbesef van Indonesische nationalisten. Du Perron maakte het begin daarvan mee, maar in 1921 emigreerde hij met zijn ouders naar Europa, waar hij een heel ander leven tegemoet ging. Zijn ouders betrokken een huurwoning in Brussel en later, in 1926, een kasteeltje in het Waals-Brabantse plaatsje Chaumont-Gistoux.

Inkt!In Europa kwam Du Perrons schrijverschap tot volle bloei. In de jaren twintig schreef hij voornamelijk gedichten en korte verhalen in groteske trant. Du Perrons verzen worden gekenmerkt door cynisme, een nonchalante toon en een sterk persoonlijk taalgebruik die doen denken aan het ongepolijste werk van Tristan Corbière. Du Perron deed aanvankelijk vooral van zich spreken als literair criticus, die voortdurend onopgesmukt zichzelf durfde te zijn en lak had aan reputaties en de publieke opinie. Met Menno ter Braak leidde hij het invloedrijke literaire tijdschrift Forum. Hij was een hartstochtelijk lezer voor wie het lezen van literatuur een ontmoeting inhield met een persoonlijkheid. Als non-conformist was hij allergisch voor humbug en mooie vormen, die hij in zijn kritieken te kijk zette.

Zijn antiburgerlijke houding vormde de basis voor zijn ontwikkeling als intellectueel die de ideologieën van zijn tijd trachtte te verstaan zonder zijn kritische afstand af te leggen. Hij werd hierin gestimuleerd door zijn omgang met geëngageerde vrienden zoals André Malraux. Deze ontwikkeling heeft ook geresulteerd in zijn afkeer van de koloniale geest, die prachtig tot uitdrukking komt in zijn Indies memorandum, geschreven in de jaren 1936-1939 toen hij terug was in zijn geboorteland. Maar Du Perron blijft vooral van belang als auteur van de autobiografische roman Het land van herkomst (1935), een roman met verschillende verhaalniveaus die de critici tot op de dag van vandaag bezighoudt. De roman is gebouwd op de dualiteit Indië-Europa, waarin de omstandigheden en de vrije persoonlijkheid als kracht en tegenkracht figureren. Het is een rijkgeschakeerde roman die kleur krijgt door talloze motieven: heroïsme en wreedheid, mystiek, afkeer van de politiek, loyaliteit en oprechtheid, vriendschap en huwelijkstrouw, jaloezie, het scheppen van een eigen personage en het spelen van een rol, cynische verachting voor de burger en de romantische ‘jacht op de Ene’.

Hiermee is nog lang niet alles gezegd over Du Perron, deze kosmopolitische schrijver die in een bezeten speurtocht naar de essentie van het leven, en vooral van zijn eigen persoon, de beperkingen van zijn tijd wilde overstijgen.

 

Kees Snoek, Kritische beschouwing
[De Kritische beschouwing over het werk van E. du Perron is opgenomen in het Kritisch Literatuur Lexicon; een uitgave van Wolters Noordhoff, Groningen.]
... Zijn veelzijdige oeuvre ten spijt is E. du Perron vooral bekend gebleven door zijn autobiografische roman Het land van herkomst (1935), waarvan in 1996 de veertiende druk verscheen: een geannoteerde uitgave met voor het eerst alle toelichtingen van de auteur die hij in een met wit doorschoten exemplaar had genoteerd voor zijn vriend Jan Greshoff. Deze kritische leeseditie van zijn hoofdwerk, alsmede de uitgave van zijn Briefwisseling met Menno ter Braak (1962-1968) en van zijn Brieven (negen delen tussen 1977 en 1990) hebben de belangstelling voor zijn persoon levend gehouden. E. du Perron is evenals zijn literaire geestverwant Menno ter Braak onderwerp van academische studie gebleven, terwijl nieuwe gegevens over zijn avontuurlijke levensloop af en toe de aandacht van de media trekken. Dat neemt niet weg, dat zijn roman Een voorbereiding (1927), zijn verhalen en novellen, zijn essays, kritieken en notities nauwelijks meer gelezen worden. Van zijn gedichten zijn er enkele klassiek geworden, de rest is vergeten. In zijn Verzameld werk is slechts een selectie uit zijn poëzie opgenomen. ...

Klik de hier voor de hele tekst [PDF]

Frans Bulhof, Frans-Tireur
[In: Cahiers voor een lezer 18 (september 2003), p. 34-35]
... Wie de gedichten-verwijzing ('link') op de edpg-website aanklikt en dan de 'Francs-Tireurs' kiest, krijgt een versie te zien die, zoals onder de tekst wordt medegedeeld, door Thomas Vaessens is 'bezorgd'. Dit laatste woord moet niet in zijn filologische maar in zijn postale betekenis worden opgevat. Bovendien veroorzaakt het enige bezorgdheid. Want in werkelijkheid gaat het om de tussenfase van een sonnet dat voor deze gelegenheid uit Parlando van 1930 is overgeschreven en waarvan de geschiedenis ingewikkelder is dan wordt voorgesteld. Die geschiedenis is wel te reconstrueren. Het begon in De Gids van december 1928, op blz. 329. ...

Klik hier voor de hele tekst [PDF]

Kees Snoek, Manhafte heren en rijke erfdochters. Het voorgeslacht van E. du Perron op Java
Samenvatting van: Kees Snoek, Manhafte heren en rijke erfdochters. Het voorgeslacht van E. du Perron op Java. Leiden: KITLV Pers 2003 (104 pp.).
[Gepubliceerd in: Cahiers voor een lezer, nr. 19, november 2003, p. 9-22]

... In Het land van herkomst van E. du Perron wordt in hoofdstuk 3, ‘Familie-album’, de speurtocht beschreven die Ducroo sr., geassisteerd door zijn zoon Arthur, onderneemt naar feodale voorouders in Frankrijk. De naam Ducroo in de roman staat voor Du Perron; Arthur Ducroo is het fictioneel alter ego van Charles Edgar (Eddy) du Perron (1899-1940), de auteur van Het land van herkomst en zoon van Charles Emile du Perron (1861-1926). Arthur Ducroo zegt dat zijn vader er veel meer ‘echt frans’ uitzag dan hijzelf. Hij vervolgt: ‘toch zou ik mij misschien kompleet een “indiese jongen” voelen, in het diepst van mijzelf koloniaal, als zijn atavisme niet zoiets als een franse hobereau in mij gestoken had.’ Deze ‘franse hobereau’ ofwel Franse landjonker is een beetje verwarrend. ...
Klik de hier voor de hele tekst [PDF]

Kees Snoek, De romantische bronnen van ‘De Onzekeren’ het conflict tussen persoonlijkheid en omstandigheden
[gepubliceerd in: Cahiers voor een lezer, nr. 14, juli 2001, p. 24-35]
... A.F. van Oudvorst (1991, p. 273) geeft een boeiende interpretatie van Du Perrons autobiografische roman Het land van herkomst (1935), die culmineert in een definiëring van het kernthema van de roman als ‘het conflict tussen persoonlijkheid en omstandigheden’. Van Oudvorst onderscheidt twee contrasterende leidmotieven: ‘trouw aan zichzelf’ versus ‘dupe zijn’. Een van de vragen die hij in dit verband stelt is die naar de diepere achtergrond van het conflict tussen deze twee leidmotieven: hangt dit samen met Du Perrons verzet tegen de marxistische ideologie zoals dat naar voren komt in De smalle mens (1934) òf vloeit het voort uit een door de eigen situatie verworven inzicht inzake de rol die externe invloeden spelen in het leven. ...
Klik de hier voor de hele tekst [PDF]

Manu van der Aa, Du Perron en het jaar van De Driehoek, 1925
[Lezing bij de presentatie van de Du Perronbiografie van Kees Snoek op 2 maart 2005 in De Balie, Amsterdam. In: Cahiers voor een Lezer 22 (september 2005), p. 14-22]
... Het zou op zijn minst een beetje raar zijn om bij de voorstelling van de biografie van Eddy du Perron niets te zeggen over zijn relatie met België. Du Perron heeft immers meer dan de helft van zijn schrijversleven in België gewoond. Hij schreef er zijn eerste boeken (ik noem slechts Een voorbereiding & Bij gebrek aan ernst), stond er mee aan de wieg van enkele spraakmakende tijdschriften (Avontuur, Forum) en hij sloot er vriendschappen voor het leven, zoals met Jan van Nijlen & Jan Greshoff. ...
Klik de hier voor de hele tekst [PDF]

Manu van der Aa, Een ‘beste kerel’, maar ook een arrivé. E. du Perron over Maurice Roelants
[Lezing voor het EDPG, 20 november 2004 in het Letterkundig Museum, Den Haag. In: Cahiers voor een Lezer 23 (mei 2006), p. 3-16. Ook in: Martine de Clerq & Stefan van den Bossche (red.), Ik begrijp deze variaties in een gemoed: bijdragen colloquium Maurice Roelants (1895-1966). Antwerpen, Garant, 2004, p. 31-43]
... ‘Ik heb eindelijk een in ’t Nederlandsch geschreven roman in handen die aangenaam leest (voor ons), het is de eerste roman van den dichter van ’t Fonteintje: Maurice Roelants.’ Dat schreef Eddy du Perron op 6 september 1927 aan zijn vriend, de schilder Carel Willink. Uiteraard doelde Du Perron op Roelants’ eerder dat jaar verschenen roman Komen en gaan. Vermoedelijk bestond er op dat ogenblik nog geen persoonlijk contact tussen beide schrijvers, al kende Du Perron Roelants’ poëzie natuurlijk wel. De Nederlandse polemist koesterde namelijk een grote bewondering voor de dichters van ’t Fonteintje, zoals een paar maanden later pijnlijk duidelijk zou worden naar aanleiding van een enquête die zou uitgaan van het tijdschrift Avontuur: ...

Klik de hier voor de hele tekst [PDF]

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Homepage: edpg.nl   E-mail: info@edpg.nl
© 2002-2014   E. du Perron Genootschap.  Laatste wijziging 13-03-2014.

ontwerp WAMdesign amsterdam